MORDOĞAN

   Tarihi ve doğal dokusuyla Mordoğan, Yunan mitolojisinden başlayıp tarihin bir çok olayına ev sahipliği yapmış, önemli üzüm ticaretlerinin sağlandığı bir bölgedir. 2008 yılında; “Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” kapsamı gereğince 26824 sayılı ve 5745 sayılı kanunun “Bursa İlinde Zeytinbağı, Göynükbelen ve Karıncalı belediyeleri, İzmir İlinde Mordoğan Belediyesi ve Samsun İlinde Çınarlık Belediyesi tüzel kişiliğini korumak suretiyle büyükşehir belediye sınırları dışına çıkarılmıştır. Mersin İlinde Gözne ve Soğucak belediyeleri Toroslar İlçesine ve Değirmençay Belediyesi Yenişehir İlçesine bağlanarak büyükşehir belediye sınırları dışına çıkarılmıştır.” maddesi gereğince (T.C. Resmî Gazete, 22 Mart 2008, Sayı: 26824) Mordoğan Belediyesi kaldırılarak sınırları içerisinde bulunan Karaburun Belediyesi’ne bağlanmıştır. Tarihsel gelişimi de yarımadanın sınırları içerisinde yer alan Erythrai kentinin önemli liman kentlerinden birisi olmuştur. MÖ VI. yüzyılda “Mimas” adıyla, Çeşme’nin Ildırı kentinde bulunan Erythrai kentine idari bakımdan bağlı olarak kurulmuştur. XVI. yüzyılda çizilen deniz haritalarında şimdiki nesilin “Mordoğan” olarak adlandırdığı bölgenin “Mimas” olarak geçtiği kayıtlarda ve Romalı şair Oviduş’un Truva Savaşlarını aktardığı dizelerinde de geçmektedir.

​

  O dönemlerde de dokusal anlamda insanın içini ferahlatan Mordoğan, Erythrai Krallığında ölüme mahkûm edilen hükümlülerin gönderildiği bir nokta olmuştur. İdari bakımdan Erythrai kentine bağlı olan Mimas, ticaret bakımından da bugün İzmir ili sınırları içerisinde yer alan Güzelbahçe ilçesiyle ilişkiler kurmuştur. O dönemde Kilizmanya olarak adlandırılan Güzelbahçe ile ilişkilerini geliştirmiş ve alışverişlerinin çoğunu Kilizmanya aracılığıyla gerçekleştirmiştir. Özellikle Erythrai Kralı’nın kızının lahdinin Çatalkaya Ovası çevresinde bulunması o tarihlerde Erythrai Krallığı’nın bölgeye verdiği önemi göstermektedir. Aynı zamanda Akdağ olarak adlandırılan bölgede IV. yüzyıldan kalma, siyah granit malzemeden yapılmış olan mabet alanı araştırmacılar tarafından o dönemde Mimas halkı tarafından ayin, tertip ve bereket tanrısından yağmur ve ürün vermesi amacıyla dua edilen bölge olarak ifade edilmektedir (Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2022). Mordoğan, Karaburun Yarımadası’nda bulunan prehistorik döneme ait yerleşimlerden biri olup, denize kıyısı olması sebebiyle de önemli ticari ve etnik bağlantıların açıklanabildiği bir höyük olarak da bazı kaynaklarda geçmektedir. Zaman içerisinde üzerine otel ve evlerin yapılması ile zarar gören bu höyük, Mordoğan’ın belediye olduğu zamanlarda yapılan alt yapı çalışmaları sırasında açılan çukurlardaki malzemelerin tespiti ile saptanmıştır. Buluntunun yeri tam olarak ifade edilemese de Troya I evresine ait mezarların bulunduğu da ifade edilenler arasında yer almaktadır. Bazı araştırmacılar bölgeyi “Malduvan” veya “Merdiğan” olarak adlandırırken, bölgede yapılan kazılar sonucunda Roma ve Bizans dönemine ait bulunan keramik parçaları bölgede bu dönemlere ait yerleşimlerin olduğuna da işaret etmektedir.Eski Mordoğan köyü tarihsel güzellikler açısından önemli bir yerdir ve aynı zamanda Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesinde de geçmektedir. Engebeli bir arazi üzerine kurulan ve yaşamın ilk olarak “Eski Mordoğan Köyü” çevresinde başladığı, 19. yüzyıl sonrasında şu an bulunan konuma yerleşimlerin taşındığı çeşitli kaynaklarda da belirtilmiştir. Eski Mordoğan Köyü’nün merkezinde yapımının ve yapıcısının kitabesi bulunmayan Ayşe Kadın Camisi 14. yüzyılda caminin girişine Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından asılan latin harfli kitabede yer alan Ayşe Kadın tarafından yapıldığı bilgisine ulaşılmıştır. Fakat yapılan araştırmalar sonucunda caminin yapımında kullanılan malzemelerden yola çıkılarak caminin 14. yüzyıl da değil daha geç bir dönem olan 15. ve 16. yüzyıllarda yapıldığından bahsedilmektedir. Aynı zamanda bazı kaynaklarda da bölgenin 1426 yılında Osmanlı idaresine geçtiği de göz önünde bulundurularak 15. yüzyılda yapıldığı yönündeki aktarımlar desteklenmiştir (Çağlıtütüncügil, 2012). Bölgeye yapılan ziyaretlerde özellikle zeytin ağaçlarının çok olduğuna şahit olunsa da nergis yetiştiriciliğine pek rastlanılmamıştır. Yine geçmiş dönemlerde yüksek tepelerinde iklimin de etkisiyle aroması yüksek olan defne yaprağı ve dağ kekiği bitkilerinin yetiştirildiğinden bahsedilmiştir (Karaburun Belediyesi, 2022). Mordoğan’da bir tanesi şehir merkezinde olmak üzere Kocakum, Ardıç ve Ayıbalığı plajları bulunmaktadır. Ayrıca bölge içerisinde beş adet küçük ölçekte plaj, halkın kullanımına sunulmuştur.